CHANUKA - "Święto świateł" upamiętnia cudowne wydarzenie po poświęceniu świątyni: niewielka ilość czystej rytualnie oliwy po otwarciu świątyni jerozolimskiej paliła się przez osiem dni.

To krótka geneza święta, które w szczególnie radosny sposób obchodzone jest przez Żydów na całym świecie. W tym roku Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce zorganizowało wielki Bal Chanukowy w swoim ośrodku szkoleniowo-wypoczynkowym w Śródborowie. Wszystkie imprezy organizowane w domu wczasowym TSKŻ, przyciągają zawsze rzesze gości, zwłaszcza tych z odległych zakątków Polski. Tak było i tym razem. Zabawy z okazji święta Chanuka organizowane są we wszystkich Oddziałach Stowarzyszenia, a mimo to, atmosfera „Śródborowianki” sprawia, że członkowie lokalnych Klubów TSKŻ, chętnie spędzają czas w jej podwojach. Tegoroczne Święto Chanuka było dodatkowym powodem, dla którego ośrodek pękał w szwach. Zarząd Główny zadbał o stan ducha i żołądka swoich gości. Impreza rozpoczęła się od wprowadzenia zebranych w arkany święta Chanuka, co z wielkim wdziękiem i estymą uczynił Pan Jakub Skrzypczak. Poprowadził tradycyjną Hawdalę, zapalił świeczkę „szames”, po czym inne osoby zapaliły dwie kolejne świece (12 grudnia br. był drugim dniem święta Chanuka). Organizatorzy rozdali wszystkim biesiadnikom maleńkie paczuszki z maskotką i symbolicznym grosikiem (tzw. Chanuka Geld) na szczęście oraz losy na loterię fantową i zaprosili do wspólnej zabawy. Atmosferę podgrzewał DJ, zachęcając do tańca w rytm najpopularniejszych żydowskich melodii. Personel „Śródborowianki”, jak zwykle stanął na wysokości zadania; potrawy kuchni żydowskiej zachwycały nawet najwybredniejszych koneserów i smakoszy. Poza wykwintnymi daniami serwowano także tradycyjne, chanukowe pączki i placki ziemniaczane. Ucztę, co jakiś czas przerywał wodzirej, który w zabawny sposób prowadził konkursy chanukowe. Przeprowadzono także loterię, w trakcie której wielu uczestników chanukowej zabawy wylosowało ciekawe upominki. „Gwoździem” programu był kabaret „Maca”, który tworzyli artyści Teatru Żydowskiego i piosenkarka Danuta Stankiewicz. Zespół fantastycznych osobowości, ich program i sposób prezentacji wywołał u przybyłych gości niemal nieprzerwany aplauz. Nad ranem podano gorący barszcz z pasztecikiem; potem już bawiono się do białego rana.

Bal Chanukowy w Śródborowie sprawił wielką radość wszystkim uczestnikom, pozwolił na spotkanie osób, które taką szansę mają tylko przy okazji tego typu uroczystości. Uroczystości, która została zrealizowana dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Oddział Warszawski Towarzystwa Społeczno-Kulturalngo Żydów w Polsce, podobnie jak inne Oddziały Stowarzyszenia, zorganizował w dniu 13 grudnia 2009 roku, odrębną imprezę z okazji święta Chanuka. Uroczystość mogła zostać zrealizowana dzięki dotacji Pana Zygmunta Rolata i ZG TSKŻ. Zaproszeni goście spotkali się w restauracji Magat; przybyło ponad 120 osób, w tym Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata, członkowie Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu, TSKŻ, Stowarzyszenia Kombatantów Żydowskich oraz innych organizacji żydowskich. Swoją obecnością zaszczycili organizatorów także przedstawiciele Urzędu m. st. Warszawy i ambasady Izraela w Polsce. Uroczystość poprowadziła instruktorka warszawskiego Oddziału TSKŻ – Pani Etel Szyc, która jak na dobrą gospodynię przystało, zabiegała o każdego gościa, dbała o odpowiedni świąteczny nastrój, prowadziła konkursy, pełniąc jednocześnie rolę konferansjera. Uroku chanukowej biesiadzie dodał koncert w wykonaniu młodych adeptów szkoły muzycznej (skrzypka i wiolonczelisty) oraz występ, jak zwykle wspaniałych, artystów Teatru Żydowskiego, w osobach: Doroty Salamon, Marka Węglarskiego i Henryka Rajfera, którym akompaniowała niezastąpiona Teresa Wrońska. Zabawa była bardzo udana, a w kuluarach słychać było odgłosy żalu, że dobiegła końca.

W tym roku po raz kolejny Stowarzyszenie Twórców i Przyjaciół Kultury Cygańskiej im. Bronisławy Wajs Papuszy, w Gorzowie Wielkopolskim, zorganizowało w dniu 13 grudnia trzecią edycję „Wigilii Kultur i Narodów” – spotkań przedstawicieli mniejszości narodowych i grup etnicznych pn. „Wielość w jedności”. Imprezie patronował Prezydent Miasta Gorzowa Wlkp. Zasadą przedsięwzięcia jest, że co roku zmienia się gospodarz Wieczerzy. W tym roku, żydowskie święto Chanuka zaprezentowała Gmina Żydowska wraz z Towarzystwem Społeczno-Kulturalnym Żydów w Polsce – Oddział w Szczecinie, pod kierownictwem Pani Róży Król. Zarząd Główny TSKŻ, pragnąc wyrazić organizatorom wdzięczność za pielęgnowanie tradycji różnych narodów, wydelegował artystkę – Danutę Stankiewicz wraz z towarzyszącymi jej muzykami, by swym występem ubarwili spotkanie ze świętem Chanuki.

W dniach 18 - 20 października byliśmy świadkami wielkiego wydarzenia jakim był Zjazd Światowego Związku Żydów Częstochowian i ich Potomków, nie tylko z racji samych obchodów, ale też współorganizacji II Międzynarodowej Konferencji pod tytułem „Żydzi Częstochowianie. Współistnienie, Holocaust, Pamięć - losy Żydów Częstochowian 1945-2009 i wystąpień członków TSKŻ - Haliny Wasilewicz - Przewodniczącej Oddziału Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce w Częstochowie i Henryka Alberta, również częstochowianina – Dyrektora Biura Zarządu Głównego w Warszawie. Uczestnicy Zjazdu przyjechali do Częstochowy z Europy, Stanów Zjednoczonych i Australii. Światowy Związek Żydów Częstochowian i ich Potomków powstał w 2006 roku, z osób wywodzących się z miasta Częstochowa.

Zygmunt Rolat częstochowianin, inicjator i organizator Kongresu Żydów Częstochowian, jest założycielem i wieloletnim Przewodniczącym Światowego Związku Żydów Częstochowian i ich Potomków. To właśnie Jemu zawdzięczać należy, że rozproszeni po świecie Żydzi częstochowscy, powracają do swego rodzinnego miasta i uczestniczą aktywnie w pracach Związku. Jednym z nich jest Samuel Willenberg, znany izraelski rzeźbiarz, syn Pereca Willenberga, twórcy dekoracji wnętrz częstochowskiej Synagogi, zniszczonej w 1939 roku oraz Gabriel Horowitz, syn założyciela Żydowskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Częstochowie w 1929 roku. W czasie trwania Zjazdu odbyło się szereg interesujących imprez zarówno kulturalnych jak i naukowych, w których jak wspomnieliśmy uczestniczyli przedstawiciele naszego Stowarzyszenia. Ale nie byłoby Zjazdu bez znakomitości i podniosłych uroczystości, do których zaliczyć należy występ jednego z najsłynniejszych skrzypków świata Joshua Bella i jego niezwykłego instrumentu- skrzypiec stradivariusa, będącego kiedyś własnością innego wirtuoza - częstochowianina Bronisława Hubermana. Dokonano także odsłonięcia pomnika upamiętniającego 40 tys. Żydów z Częstochowy i okolic, deportowanych w 1942 r. do obozu zagłady w Treblince. Na dawnym częstochowskim Umschlagplatzu zebrani wysłuchali słów modlitwy „Słuchaj Izraelu” a tą podniosłą uroczystość zaszczycili swoją obecnością: Pani Ewa Junczyk-Ziomecka –Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP, naczelny rabin Polski - Michael Schudrich, rabini z Nowego Jorku i Tel Awiwu , Prezydent Miasta Częstochowa - Tadeusz Wrona oraz były ambasador Izraela w Polsce - Szewach Weiss. Pomnik zaprojektował Samuel Willenberg z Izraela, były więzień Treblinki, uczestnik buntu w obozie i jeden z niewielu uratowanych, którym udało się uciec, a ufundował go i przekazał społeczeństwu miasta Częstochowa Pan Zygmunt Rolat, który z tą inicjatywą wystąpił na poprzednim Zjeździe w 2006 roku.

Kolejnym wydarzeniem z udziałem Naczelnego Rabina Polski Michaela Schudricha, rabinów pomocniczych oraz Prezydenta Miasta Częstochowa Tadeusza Wrony były uroczystości na cmentarzu żydowskim, na którym znajduje się ok. 5 tys. nagrobków i który zaliczany jest do jednego z największych cmentarzy żydowskich w Polsce. Zaraz po nich nastąpiło odsłonięcie pamiątkowej tablicy „Żydowski Obóz Pracy Niewolniczej 1942-1945” na terenie dawnego obozu pracy niewolniczej Hasag Pelcery.

To tylko niektóre najważniejsze wydarzenia Zjazdu, który obfitował w wiele ciekawych spotkań i imprez kulturalnych, z udziałem wielu znakomitości, takich jak np. kantor Joseph Malowany, wybitny ekonomista -prof. Kazimierz Łaski i Elżbieta Penderecka, niestrudzona działaczka na rzecz polskiej kultury. Ale szczególne słowa podziękowania należą się inicjatorowi i organizatorowi Kongresu Żydów Częstochowian, jednocześnie Przewodniczącemu Światowego Związku Żydów Częstochowian i ich Potomków – Panu Zygmuntowi Rolatowi; bez jego inicjatywy i zaangażowania, uroczystości z okazji Zjazdu nie miałyby tak dużego wymiaru, a spotkania nie obfitowałyby w tyle wzruszeń i doznań pełnych rodzinnego klimatu. Bez jego autorytetu i wsparcia finansowego trudno byłoby także tak dostojnie upamiętnić historię miasta Częstochowy i jego żydowskich mieszkańców.

W dniach 16 – 18 października ZG TSKŻ współorganizował VI Spotkania z Kulturą Żydowską w Pszczynie. Warsztaty dla młodzieży i wykład połączony z prezentacją fotografii dokumentalnych ukazujących dziedzictwo kulturowe Żydów niemieckich na Śląsku przygotował Piotr Piluk. Jako gość specjalny wystąpiła dr Ewa Grochowska z Lublina, która omówiła wizerunek sztetl, z perspektywy twórczości Szolem Alejchema. Odbył się również koncert muzyki klezmerskiej. Zainteresowanie wzbudziła ciekawa oprawa graficzna imprezy. Spotkania były kontynuacja projektu „Odnalezione miejsca. Cmentarz Żydowski w Pszczynie”.

W tegorocznych III Dni Kultury Żydowskiej w Olsztynie udział wzięło Towarzystwo Społeczno – Kulturalne Żydów w Polsce z programem słowno-muzycznym zatytułowanym „ A w Olsztynie gra muzyka” . Wykonawcami byli aktorzy i muzycy Teatru Żydowskiego oraz gościnnie Danuta Stankiewicz z recitalem piosenek żydowskich. III Dni Kultury Żydowskiej przebiegały pod hasłem „Be-Jachad” czyli Razem, w dniach od 5 do 11 października 2009 roku i przypadały w czasie święta Szałasów-Sukkot.

W ramach obchodów organizowanych przez Stowarzyszenie na rzecz Kultury Żydowskiej Be-Jachad, Fundację „Borussia” oraz Miejski Ośrodek Kultury w Olsztynie przybliżona została mieszkańcom historia Żydów, muzyki i sztuki żydowskiej. W czasie obchodów na terenie miasta przygotowanych zostało dla wszystkich zainteresowanych wiele atrakcji i niespodzianek, w tym zaproponowany przez nasze Stowarzyszenie spektakl. Aktorzy i muzycy wielokrotnie bisowali, przy wypełnionej po brzegi widowni, we wspaniałej auli Miejskiego Ośrodka Kultury. W trakcie tegorocznych Dni Kultury Żydowskiej odbył się wernisaż wystawy Miny Gampel, malarki żydowskiego pochodzenia, która swoje dzieciństwo i wczesną młodość spędziła w Szczecinie, gdzie związała się z lokalnym TSKŻ. W 1957 roku wyemigrowała z Polski. Maluje bardzo obficie, czerpiąc swoje tematy głównie z przebogatej tradycji żydowskiej. Jej wystawa p.t. „Tradycja i współczesność” spotkała się z wielkim uznaniem zwiedzających.

III Dni Kultury Żydowskiej w Olsztynie odbywały się pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Warmińsko -Mazurskiego oraz Ambasady Izraela w Polsce. Nasze Stowarzyszenie poproszone zostało o współorganizowanie kolejnych, IV Dni Kultury Żydowskiej w Olsztynie w 2010 roku. Otrzymaliśmy także zaproszenia do ościennych miast z prośbą o zaprezentowanie festiwalowego programu.

27 września 2009r. na scenie Teatru Żydowskiego w Warszawie, z okazji 70. rocznicy wybuchu II Wojny Światowej, zaprezentowane zostało widowisko pt. „Ja pamiętam”, w reżyserii Artura Hofmana. Organizatorem wydarzenia było Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, a jego główny akcent stanowiły relacje świadków: p.p. Haliny Elczewskiej, Danuty Mniewskiej, Przemysława Daniela i Mariana Majerowicza. Osobisty charakter narracji pozwolił widzom zbliżyć się do atmosfery tamtych dramatycznych dni.

Widowisko zostało zrealizowane dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W spektaklu, który wywarł porażające wrażenie, udział wzięli młodzi aktorzy Teatru Żydowskiego, którzy wcielili się w postacie niosące nie tylko świadectwo Holokaustu, ale także jego piętno. Dowodem są nie tylko wytatuowane na przedramieniu obozowe numery, ale także trauma, która głównym bohaterom nie pozwala zapomnieć.

Dzięki MSWiA widowisko zostało sfilmowane i posłuży nie tylko ku pamięci i przestrodze, ale także jako praca dydaktyczno – naukowa. Bo żaden, nawet najlepszy autor, pisarz, czy naukowiec, nie może się równać z tym, co napisało i ma do przekazania życie. Oby w przyszłości powstawały inne scenariusze !!!

25 września 2009r., w Centrum Kultury „Łowicka”, zorganizowany został uroczysty wieczór poświecony tematyce żydowskiej. Spotkanie p.t. „ W cieniu szabasowych świec” dostarczyło zebranym wielu niepowtarzalnych wrażeń. Poezję żydowską, w sposób jak zwykle doskonały, czytał Krzysztof Kolberger; pieśni o tematyce żydowskiej zaprezentowała Danuta Stankiewicz. Artystom towarzyszył zespół muzyków z Teatru Żydowskiego w Warszawie. Scenariusz tego niezwykłego wydarzenia kulturalnego zrealizowanego w ramach projektu „Śmietanka Towarzyska”, przygotował Tadeusz Wiśniewski, który zwrócił się do przybyłych gości z następującymi słowami, cyt:

„Drodzy Goście, nie traktujcie „Śmietanki” tylko jako koncertu, ale pozwólcie sobie przyjść wcześniej i wyjść później, aby kultywować sztukę konwersacji.”

Rzeczywiście, trzeba przyznać, że spotkanie w Cieniu Szabasowych Świec” wywarło na widzach ogromne wrażenie, a interpretacja wierszy i pieśni żydowskich spotkała się z wielkim aplauzem publiczności, długo rozpamiętywanych jeszcze przy kawiarnianych stolikach Centrum Łowicka. Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce było współorganizatorem tego fantastycznego przedsięwzięcia.

We wrześniu 2009 roku wszyscy członkowie diaspory żydowskiej obchodzili swoje wielkie, doroczne święto – Nowy Rok – Rosz Haszana. Uroczystości odbyły się w oddziałach TSKŻ w całej Polsce. Każdy z Klubów przygotował świąteczną imprezę w odmienny sposób. Dla przykładu, w warszawskim TSKŻ, z okazji 5770 roku wystąpili aktorzy Teatru Żydowskiego, a przedstawiciele Chabat Lubawicz wygłosili krótką prelekcję o znaczeniu święta i jak nakazuje tradycja – zadęli w szofar. Uczniowie szkoły Lauder Morasha przygotowali noworoczne pączki. Całość sfinansował Zarząd Główny TSKŻ, dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Członkowie wrocławskiego Klubu Stowarzyszenia, przy tradycyjnym poczęstunku, wysłuchali prelekcji na temat genezy Rosz – Haszana, wygłoszonej przez Pana Henryka Robaka, po czym obejrzeli 2 filmy z udziałem Juliusza Bergera, nieżyjącego już aktora Teatru Żydowskiego. Nowy Rok w Żarach obchodzono w pięknej, stylowej restauracji hotelu „Chopin”, do którego przybyli także członkowie TSKZ z odległego Głogowa, Zielonej Góry, Nowej Soli i Lubska. Spotkanie odbyło się w miłej świątecznej atmosferze, a uroku z pewnością dodał występ artystki Teatru Powszechnego im. J. Kochanowskiego w Radomiu – Pani Patrycji Zywert, która wykonała pieśni żydowskie, również w języku jidysz. Zarówno poczęstunek jak i przyjęty bardzo ciepło koncert, zrealizowane zostały dzięki dotacji MSWiA. Członkowie Oddziału w Legnicy, Nowy Rok spędzili wraz z zaprzyjaźnionymi członkami dzierżoniowskiego Oddziału TSKŻ. Wspólna zabawa i gościnność gospodarzy na długo pozostanie w pamięci wszystkich uczestników Rosz – Haszana.

Należy podkreślić, że wszystkie noworoczne uroczystości zorganizowane zostały dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

70. rocznicę wybuchu II Wojny Światowej obchodzono w wielu Oddziałach TSKŻ. Przedstawiciele Wałbrzyskiego Oddziału uczestniczyli w uroczystościach zorganizowanych w obozie koncentracyjnym w Gross-Rosen w Rogoźnicy, gdzie przebywali więźniowie z różnych krajów Europy, w tym wielu Żydów.

Patronat nad uroczystościami objął Prezydent RP – Pan Lech Kaczyński, którego list odczytała posłanka Anna Zalewska. Pośród zaproszonych gości byli m.in. senator Stanisław Jurewicz, wicemarszałek województwa dolnośląskiego Jerzy Łużniak oraz przedstawiciele władz Strzegomia, Wałbrzycha i Świdnicy. Najważniejszymi gośćmi byli jednak więźniowie, którzy przeżyli obóz. Niestety, pozostało ich niewielu, a niektórzy z nich nie byli już w stanie przyjechać na uroczystości.

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce reprezentowała Pani Sabina Chrapek, instruktor oddziału TSKŻ w Wałbrzychu. W imieniu wszystkich członków Stowarzyszenia złożyła wieniec pod Pomnikiem Mauzoleum, a pod tablicą upamiętniającą Powstanie w Getcie Warszawskim zapaliła symboliczny znicz. Uczestnictwo przedstawiciela TSKZ w uroczystościach rocznicowych, możliwe było dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W piątek - 7 sierpnia br., w Domu Wczasowym w Śródborowie, należącym do Towarzystwa Społeczno – Kulturalnego Żydów w Polsce obchodzono kolejny już wieczór szabasowy, zorganizowany szczególnie dla pensjonariuszy i zaproszonych gości. Wśród wypoczywających na turnusie sierpniowym są stali bywalcy, przyjeżdżający rok rocznie do ośrodka z Francji, Niemiec, Izraela i Holandii. Sródborowianka zawsze udzielała i udziela serdecznej gościny członkom TSKŻ oraz wszystkim innym gościom, pragnącym spędzić czas w w tym szczególnym miejscu.

Pan Motek Weinryb z Niemiec jest jednym z tych, dla których ośrodek w Śródborowie jest drugim domem i to on rozpoczął ten uroczy wieczór modlitwą; następnie zapalono świece, poczęstowano zebranych winem i chałką. Szabasowe pieśni w wykonaniu wszystkich obecnych, dodały tylko powagi i specyficznego klimatu temu uroczystemu spotkaniu. Po kolacji pełnej wspaniałych, świątecznych potraw przygotowanych przez kierownictwo i personel Domu Wczasowego "Sródborowianka", wczasowicze wysłuchali koncertu piosenek żydowskich w wykonaniu Danuty Stankiewicz. Po uczcie cielesnej i duchowej, na odnowionym tarasie ośrodka, długo jeszcze zadowoleni goście dyskutowali i przeżywali piątkowy wieczór.

W dniach 13-18 lipca br., w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą, odbył się IV Festiwal Muzyki i Tradycji Klezmerskiej. Po raz kolejny powróciły wspomnienia o przedwojennym Sztetł Kuzmir. W „Knajpie u Fryzjera”, Synagodze na Małym Rynku, czy w Kolegium Sztuk Pięknych UMSC, przez 6 dni odbywały się koncerty, spektakle, wystawy, warsztaty emisji głosu i nauka tańca izraelskiego. Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, reprezentowane przez Wiceprzewodniczącego - Edwarda Odonera, Sekretarza-Ewę Prończuk i Dyrektora Biura ZG- Henryka Alberta, było jednym z organizatorów tegorocznego festiwalu obok Kazimierskiego Ośrodka Kultury, Knajpy „U Fryzjera”, Kawiarni Artystycznej „Hades” z Lublina i Urzędu Miasta i Gminy Kazimierz Dolny.

Każdy kolejny dzień festiwalu, od rana do późnych godzin nocnych, rozbrzmiewał muzyką klezmerską i piosenką żydowską; w specyficzny sposób przybliżał i przywracał zaginiony świat żydowskiego miasteczka. Artyści występujący w ramach Festiwalu, dostarczyli mieszkańcom oraz turystom z Polski i zagranicy fantastycznych wrażeń. Zaprezentowali repertuar na najwyższym poziomie, pozwalający choć na te kilka dni odnaleźć się w świecie, którego już nie ma. Z koncertem zatytułowanym „Lechaim” wystąpiła Danuta Stankiewicz i jej przyjaciele z Teatru Żydowskiego w Warszawie. Koncertowali także: Musica Vena Klezmer Section, Sharena, Max Klezmer Band, Kazimierska Synagoga, Ot Azoj z Holandii, Di Kuzine, Bubliczki Cashubian Klezmer Band oraz Hamburg Klezmer Band z Niemiec. Goście mieli możliwość obejrzeć spektakl pt.„Siedem twarzy wystawiony przez „Teatr Pod Celą” z Lublina, usłyszeli także „Opowieści z Bramy” Teatru NN i monodram „Ostatni Demon” w wykonaniu Witolda Dąbrowskiego. Warsztaty muzyczno-taneczne poprowadziła Monika Leszczyńska, a emisji głosu uczył Marek Ravski. Podczas Koncertu Finałowego dokonano posumowania warsztatów i wręczono nagrody.

Echo minionego festiwalu jeszcze długo snuć się będzie po uliczkach starego Kazimierza i brzmieć będzie w uszach przybyłych na tegoroczną imprezę.

24 czerwca 2009 roku wmurowany został kamień węgielny pod Wyższą Szkołę Filologii Hebrajskiej w Toruniu. Inicjatorem i założycielem Szkoły jest Prowincja Świętego Franciszka z Asyżu – Zakon Braci Mniejszych Franciszkanów w Polsce. Budowa tej uczelni uzyskała poparcie wielu środowisk, osób i instytucji, zarówno kościelnych jak i świeckich, w tym działaczy samorządowych, naukowych i politycznych. Ideę utworzenia Szkoły poparły również środowiska żydowskie, reprezentowane m.in. przez: byłego Ambasadora Izraela – Dawida Pelega, obecnego Ambasadora Izraela w Polsce – Zvi Rav-Nera, biznesmena i mecenasa sztuki Zygmunta Rolata, Prof. Szewacha Weissa oraz Naczelnego Rabina Polski – Michaela Schudricha.

W uroczystości wmurowania kamienia węgielnego wzięło udział wielu znakomitych gości, m.in. Ewa Juńczyk-Ziomecka - Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP, Biskup toruński-Andrzej Suski, Jan Wyrowiński-Senator RP, Piotr Całbecki-Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Michał Zalewski – Prezydent Miasta Torunia, Barbara Królikowska-Ziemkiewicz - Radna Miasta Torunia, Przewodniczący Amerykańskiej Rady Muzeum Historii Żydów Polskich-Zygmunt Rolat, Naczelny Rabin Polski - Michael Schudrich, Profesor Szewach Weiss i inni. Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce reprezentowali: Przewodniczący- Artur Hofman, Sekretarz- Ewa Prończuk, Dyrektor Biura- Henryk Albert oraz członek łódzkiego Oddziału TSKŻ - Adam Brzuszkiewicz.

Wyższa Szkoła Filologii Hebrajskiej rozpocznie swoją działalność 4 października br. „Słowo Żydowskie”, którego wydawcą jest TSKŻ, będzie monitorować działalność uczelni i na swoich łamach na bieżąco informować swoich czytelników o najważniejszych wydarzeniach dotyczących uczelni.

Tegoroczne uroczystości związane z 61. rocznicą powstania Państwa Izrael, miały nieco inny wymiar niż te, zorganizowane w roku ubiegłym. Ale mimo, iż nie była to tzw. okrągła rocznica, członkowie Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce obchodzili ją bardzo uroczyście. W klubach TSKZ w całej Polsce odbyło się szereg imprez, podkreślających wagę i znaczenie Izraela, zwłaszcza dla Żydów w diasporze. Organizowano wykłady, prelekcje, pikniki, koncerty, przy okazji których serwowano potrawy kuchni izraelskiej. Z okazji Jom Haacmaut w Oddziałach TSKŻ w terenie, wielu znakomitych artystów zaprezentowało swój dorobek, dostarczając gościom niezapomnianych wrażeń. Byli to m.in. aktorzy Teatru Żydowskiego w Warszawie, Wojciech Wiliński, Gienadij Iskhakov oraz Danuta Stankiewicz, a także znakomity tenor Opery Śląskiej – Juliusz Ursyn Niemcewicz.

Dzień Niepodległości Izraela obchodzony jest przez członków TSKŻ z wielką radością.
Nie byłoby to możliwe, gdyby nie dotacja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

21 kwietnia 2009 roku nowy ambasador Izraela w Polsce złożył listy uwierzytelniające.

Zvi Rav Ner urodził się w Świdnicy w 1951 roku. W 1957 wraz z rodzicami wyemigrował do Izraela, gdzie w roku 1976 ukończył Telawiwski Uniwersytet, otrzymując dyplom w zakresie filmu i literatury hebrajskiej. Rok później wstąpił do izraelskiego MSZ. Przebywał na placówkach m.in. w Helsinkach, Bukareszcie i Londynie, gdzie pełnił funkcję charge d’affairs. W 1990 r. przez okres trzech miesięcy jako charge d’affairs kierował ambasadą Izraela w Warszawie. Przez ostatnie trzy lata był dyrektorem departamentu Środkowej Europy w izraelskim MSZ.

Zvi Rav-Ner jest żonaty (małżonka Diti jest znaną malarką), ojcem córki i dwóch synów, ma również dwoje wnuków. Biegle mówi po polsku.

Członkowie organizacji żydowskich, w tym TSKŻ, spotkali się z Panem Ambasadorem m.in. podczas obchodów 61. rocznicy powstania Państwa Izrael, zorganizowanej w Hotelu Marriott
w Warszawie. W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele środowisk twórczych, dziennikarze, politycy, na czele z Panią Ewą Junczyk-Ziomecką, Sekretarzem Stanu
w Kancelarii Prezydenta RP.

„Słowo Żydowskie” było patronem medialnym tegorocznego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego – Żydowskie Motywy. Przez sześć dni przez stołeczne kino Muranów przewinęło się tysiące widzów, którzy obejrzeli 46 filmów fabularnych, dokumentalnych i animowanych o tematyce żydowskiej, wyłonionych spośród przeszło 300 zgłoszonych na tegoroczny festiwal. Pięcioosobowe jury pod przewodnictwem litewskiej dokumentalistki Vity Żelakkevicute przyznało Złotego Warszawskiego Feniksa oraz 25 tys. zł. – główną nagrodę festiwalu - Joannie Dylewskiej za film „Po-lin. Okruchy pamięci.”, fascynujący dokument o świecie żydowskich przedwojennych miasteczek. Obraz ten został zrealizowany na podstawie amatorskich materiałów nakręconych przez Żydów w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku.

Trzy, równorzędne drugie nagrody otrzymały: izraelski film fabularny „Makaronik” w reżyserii Ayelet Menachemi, film „Radegast” - dokument Borysa Lankosza i Andrzeja Barta traktujący o kilkudziesięciu tysiącach Żydów z Zachodniej Europy przesiedlonych do łódzkiego getta oraz krótkometrażowy film animowany „Serce Amosa Kleina” w reżyserii Michal i Uri Kranom.

Specjalną nagrodę publiczności otrzymał izraelski dokument „Wysiedleni” mówiący
o ewakuacji osiedli ze Strefy Gazy.

Gościem specjalnym festiwalu był znakomity operator Adam Holender, którego filmy, m.in. „Nocny kowboj” i „Dym” można było obejrzeć na pokazach pozakonkursowych.

25 kwietnia 2009 roku podczas zebrania Zarządu Głównego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, Złotym Krzyżem Zasługi dla Stowarzyszenia Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari, odznaczony został członek ZG TSKŻ , przewodniczący oddziału TSKŻ w Gdańsku - Jakub Szadaj. Złotymi medalami za zasługi dla Ligii Obrony Kraju – Społeczny Trud Obronności Kraju odznaczeni zostali; dr Renata Rubinsztajn
i dr Ignacy Einhorn. Srebrnymi medalami za zasługi dla Ligii Obrony Kraju – Społeczny Trud Obronności Kraju odznaczeni zostali Henryk Albert i Piotr Piluk. Odznaczenia wręczali: przedstawiciel Zarządu Głównego Ligii Obrony Kraju pułkownik rezerwy - Daniel Przemysław i przewodniczący ZG TSKŻ - Artur Hofman.
Wszystkim odznaczonym serdecznie gratulujemy !!!

Pesach to święto obchodzone na pamiątkę wyzwolenia Żydów z niewoli egipskiej.
W Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8, poczynając od 14 dnia nisan. Pierwszy wieczór Paschy, zwany wieczorem sederowym, jest najbardziej uroczystym momentem życia żydowskiego. Spożywa się wtedy w gronie rodziny uroczystą kolację, podczas której czytana jest Hagada opowiadająca o wyjściu z Egiptu.
To radosne święto obchodzone jest we wszystkich Oddziałach naszego Stowarzyszenia; zdjęcie obok przedstawia Etel Szyc – instruktora Warszawskiego Oddziału TSKŻ, w czasie uroczystości świątecznych, które mogły zostać zrealizowane dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

19 kwietnia jest datą, która na zawsze pozostanie w pamięci zbiorowej Żydów polskich. Zryw powstańczy w 1943 roku w Getcie Warszawskim, był pierwszym powstaniem w okupowanej Europie. Bez szans na zwycięstwo bez nadziei na przetrwanie Żydzi Getta Warszawskiego pokazali, że potrafią walczyć. Rocznicę tej nierównej bitwy garstki Żydów z bezwzględnym, obłąkańczo morderczym okupantem niemieckim obchodzą nie tylko członkowie społeczności żydowskiej stolicy, ale także Żydzi skupieni w miastach i miasteczkach całej Polski. Przedstawiciele Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce wraz z członkami bratnich organizacji i lokalną społecznością, złożyli jak co roku, kwiaty i wiązanki
w miejscach upamiętniających martyrologię Żydów Polskich, okazując w ten skromny sposób wdzięczność i szacunek tym, którzy brali udział w powstaniu i polegli w desperackim akcie odwagi.
W Oddziałach TSKŻ odbywały się akademie, na których odczytywano okolicznościowe referaty; ze specjalnie przygotowanym materiałem występowali artyści Teatru Żydowskiego. Wielkie wrażenie na uczestnikach wieczornic w wielu Oddziałach, zrobił spektakl słowno – muzyczny w wykonaniu artystek – Ernestyny Winnickiej i Danuty Stankiewicz. Odczytywane fragmenty pamiętnika kobiety z Żydowskiej Organizacji Bojowej ŻOB, przeplatane rzewnymi pieśniami, dodawały dramatyzmu spotkaniom i szczególnie ostro przypominały wydarzenia sprzed 66 lat.

Uroczystości poświęcone upamiętnieniu Powstania w Getcie Warszawskim, zarówno
w Zarządzie Głównym, jak i w Oddziałach Terenowych TSKŻ, mogły się odbyć dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, za co korzystając z okazji serdecznie dziękujemy.

19 kwietnia 2009 - 66. rocznica wybuchu powstania w Getcie Warszawskim. Uroczystego złożenia wieńców pod zachowanym fragmentem muru Getta, dokonali przedstawiciele Zarządu Dzielnicy Wola m. st. Warszawy: Pan Marek Andruk - Burmistrz Dzielnicy Wola, Pan Paweł Pawlak - Zastępca Burmistrza Dzielnicy Wola oraz Pan Edward Odoner - Wiceprzewodniczący Towarzystwa Społeczno - Kulturalnego Żydów w Polsce.
Ten niewielki fragment muru Warszawskiego Getta, przypominający do czego prowadzi antysemityzm, ksenofobia i brak tolerancji, został zachowany i otoczony opieką, dzięki staraniom Pana Mieczysława Jędruszczaka.
Obchody zorganizowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

"Śpiewaj! I harfę chwyć w dłonie, lekką, z pustego drzewa,
Ciężarem palców wydobądź ze strun jej tony wysokie,
Tak jakby to serca czyniły zbolałe, ostatnią pieśń śpiewaj,
Zaśpiewaj dziś o ginących ostatnich Żydach w Europie.”

Tak pisał w swym poemacie „Pieśń o zamordowanym żydowskim narodzie” Icchak Kacenelson, żydowski poeta i dramaturg, członek grupy bojowej ŻOB, biorący udział w powstaniu w Getcie Warszawskim, zamordowany 1 maja 1944 roku w obozie zagłady Auschwitz.
Choć od tamtych dramatycznych wydarzeń minęło już 66 lat, pamięć o nich jest wiecznie żywa. Rok rocznie, w kwietniu, społeczność żydowska spotyka się pod pomnikiem Bohaterów Getta Warszawskiego, by po raz kolejny oddać hołd walczącym o godną śmierć powstańcom. Każdego roku, także i w tym, w uroczystościach udział wzięli przedstawiciele władz państwowych, samorządowych, członkowie organizacji żydowskich, społeczność Warszawy. Wieńce złożono pod Pomnikiem Bohaterów Getta Warszawskiego, przy płycie ku czci „Żegoty” i ku czci Szmula Zygielbojma, przy Bunkrze Anielewicza oraz na Umschlagplatz. Nie zapomniano także o Siennej 55, gdzie zachował się ostatni fragment muru Getta Warszawskiego. Wieńce i wiązanki złożono również na cmentarzu żydowskim, gdzie odmówiona została modlitwa za zmarłych. Wieczorem, w Teatrze Żydowskim, odczytano wspomnienia ostatnich świadków walczącego Getta i wręczono okolicznościowe medale, Po przerwie zgromadzeni obejrzeli spektakl w reżyserii Artura Hofmana zatytułowany „Obrachunek z Bogiem”. Organizatorami obchodów 66. rocznicy powstania w Getcie Warszawskim były: Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Teatr Żydowski i Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej.
Uroczystości mogły się odbyć dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

• Zaproszenie (plik PDF)
  

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce informuje, że w związku ze śmiercią jednego z członków Zarządu Głównego, postanowiło na ostatnim posiedzeniu Zarządu
w dniu 25 kwietnia 2009 roku, uzupełnić skład Zarządu i powołać doń Panią Mirosławę Ziembę-Szuraj, członka lubelskiego Oddziału TSKŻ i delegata na Zjazd.
Nowo powołanej członkini ZG życzymy owocnej współpracy.

W 1967 roku, Władysław Gomułka wygłosił przemówienie, w którym zawarł tezę o istnieniu w Polsce "syjonistycznej V kolumny", która akceptuje i popiera agresję Izraela na kraje arabskie. Stwierdził też, że "agresja Izraela jest rezultatem spisku najbardziej reakcyjnych sił międzynarodowego imperializmu". Od tego momentu, atakowano "syjonistów" na wszelkich zebraniach i zjazdach. Doprowadziło to do ".swoistej nagonki na Żydów i do zaostrzenia się nastrojów antysemickich. Ludzi, u których dopatrywano się pochodzenia żydowskiego lub którzy wypowiadali się głośno o swoich sympatiach prożydowskich, zwalniano z pracy, pozbawiano stanowisk, a odsuniętych od władzy zastępowano innymi osobami. Po rozprawieniu się przez partię ze studentami i naukowcami zajęto się dalszymi prześladowaniami osób pochodzenia żydowskiego. Wskutek kampanii antysemickiej w latach 1968-1972 opuściło Polskę 20 000 osób. Aby dostać pozwolenie na wyjazd żydowscy emigranci (oraz ich nie-żydowscy współmałżonkowie) musieli podpisać podanie do Rady Państwa o zrzeczenie się polskiego obywatelstwa. Zamiast polskich paszportów otrzymywali oni tzw. dokumenty podróży ważne tylko na wyjazd z Polski i bez prawa powrotu, w których było napisane, że "posiadacz niniejszego dokumentu nie jest obywatelem polskim".

Te dramatyczne wydarzenia, odżywają ze wzmożoną siłą, każdego roku, na Dworcu Gdańskim; to stąd polscy Żydzi wyjeżdżali w nieznane, opuszczając kraj, który uważali za swoją ojczyznę.

8 marca 2009r. przedstawiciele Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce złożyli kwiaty pod tablicą, upamiętniającą tamte dni.

Zrealizowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

„Serce tak mi zabiło, zakołysał się bal” – tak śpiewała Irena Santor w swym wielkim przeboju „Walc Embarras” i tak czułam się witając gości przybyłych na Bal Purimowy. Tegoroczną imprezę zorganizowaną przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Fundację Shalom i Teatr Żydowski, rozpoczęliśmy ok. godziny 18.00 spektaklem „Cud Purimowy”. Widownia teatru „pękała w szwach”, a ja, z radości nie mogłam uciszyć kołatania serca. Cieszyłam się z frekwencji, z widoku uśmiechniętych twarzy i z przepięknych, pomysłowych kostiumów. Bo Purim, to żydowski karnawał; raj dla przebierańców, czas wyzwolenia z wszelkich zasad i konwenansów. W Purim wyobraźnia rozkwita, kicz miesza się ze sztuką, a tradycja z nowoczesnością. Tak też było na naszym balu. Artyści Teatru Żydowskiego, w fantastyczny sposób przedstawili zebranym ideę święta Purim, ukazali charakter różnorodnych postaci doskonale wpisujących się w karnawałowy nastrój. Tak przygotowani i rozbawieni goście, w fantazyjnych, bajecznie kolorowych strojach, ruszyli do foyer, gdzie czekali na nich organizatorzy i wodzirej. Po oficjalnym powitaniu rozpoczęła się zabawa w rytm muzyki, która każe tańczyć do upadłego. Zespół „Lubliner Klezmorim” zapewnił muzyczne tło, a korowód wirujących przebierańców dał niesamowity, spektakularny efekt.

Na bal przybyło wielu znamienitych gości, m.in. wojewoda mazowiecki – Pan Jacek Kozłowski i ambasador Szewach Weiss. Swoją obecnością zaszczycili nas przedstawiciele Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu, Stowarzyszenia Żydów Kombatantów oraz Gminy Żydowskiej z rabinem Michaelem Schudrichem na czele. Bardzo ucieszyło nas przybycie licznej grupy członków TSKŻ z Oddziałów terenowych organizacji. Gościliśmy kolegów z Częstochowy, Katowic, Legnicy, Wrocławia i dalekich Żar. Na uczestników balu, poza poczęstunkiem, czekała przede wszystkim uczta duchowa. Niezapomnianych wrażeń dostarczył nam tenor Opery Śląskiej w Bytomiu – Julius Ursyn Niemcewicz, w wykonaniu którego usłyszeliśmy m.in. przepiękną arię torreadora z opery „Carmen” Georg’a Bizet’a oraz ukazującą piękno i przebojowość muzyki arię „Va, pensiero” z opery „Nabucco” Giuseppe Verdiego. Nasz wspaniały artysta, po mistrzowsku wykonał wiązankę melodii Straussa; no bo cóż to byłby za bal, na którym nie tańczy się walca? Na parkiecie zrobiło się tłoczno, bo nie ma to jak stary, dobry walc! Pary wirowały, a baczne oko jurorów, czyli naszej dostojnej publiczności, obserwowało, komu należy się palma pierwszeństwa. Trzy wiodące pary obdarowane zostały nagrodami. Zabawa, w pięknej, malowniczej scenerii nabierała tempa; grali klezmerzy i DJ, aż nadszedł czas na artystkę, na którą wszyscy czekali. Danusia Stankiewicz, bo o niej mowa, nasza przyjaciółka, osoba, dla której ważna jest nie tylko muzyka, którą wykonuje, ale przede wszystkim ludzie, dla których śpiewa. Ona właśnie, w sposób profesjonalny, pełen gracji i uwodzenia porwała rozbawionych gości do wspólnego tańca. Na zmęczonych harcami uczestników balu, czekał w teatralnym holu karykaturzysta, którego portrety będą z pewnością świetną pamiątką po sobotniej uroczystości. Na parterze i piętrze budynku wrzało, bowiem przy okazji balu spotkali się wieloletni przyjaciele, przybyli z odległych rejonów Polski. Razem tańczyli, śpiewali, dyskutowali, wspominali. Upajałam się tym widokiem i z żalem myślałam, że ta wspaniała impreza kiedyś dobiegnie końca. Loteria, w której losującą „sierotką” była śliczna Jasmin Schancer, była prologiem zbliżającym nas nieuchronnie do finału. Loteria, w której każdy los wygrywał, odnosiła się do „Cudu Purimowego”, w którym królowa Esterka, swą mądrością i sprytem, wygrała los swojego narodu. Spojrzałam na zegar; było dobrze po północy. Zdałam sobie sprawę, że spowiła nas głęboka noc. Wyszłam przed teatr i zauważyłam, że księżyc przebija się przez zachmurzone niebo i oświetla wychodzące powoli z budynku, rozbawione i rozmarzone postaci. Patrząc na nie, na ich zachowanie, zrozumiałam, że ulegli oni, tej jedynej w swoim rodzaju, romantycznej, ale i zabawnej aurze Święta Purim. Sama nie wiem, kiedy w ślad za Ireną Santor, zaczęłam śpiewać: „echo balu przebrzmiało, skrzypiec sopran i alt, tylko jeszcze zostało serce wśród pustych sal”.

Ewa Prończuk

Zrealizowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło dzień 27 stycznia Międzynarodowym Dniem Pamięci o Holocauście. Z tej okazji, pod pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie, już po raz czwarty spotkali się przedstawiciele Rządu Rzeczypospolitej Polskiej, M. St. Warszawy, środowisk żydowskich, warszawiacy. Tegoroczne uroczystości zainicjowane przez Fundację Shalom, poświęcone były Sprawiedliwym Wśród Narodów Świata. Złożono wieńce, wiązanki, zapalono znicze. Na tak ważnej uroczystości nie mogło zabraknąć delegacji Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce. Obecni pod pomnikiem członkowie Zarządu Głównego złożyli wieniec, w hołdzie pomordowanym milionom Żydów.

Poza obchodami świąt, realizowanymi w Oddziałach terenowych Towarzystwa, Zarząd Główny TSKŻ zorganizował centralne obchody święta Chanuka.

Na wielkim Balu Chanukowym bawiło się ponad 200 osób. Zaproszeni członkowie społeczności żydowskiej, przyjechali z różnych krańców Polski. Po serdecznym powitaniu goście zasiedli do uroczystej kolacji, na której nie zabrakło potraw żydowskich i chanukowych pączków. Atmosfera była wyjątkowa, bowiem spotkali się ludzie, dla których takie centralne uroczystości są często jedyną okazją do przebywania razem, dzielenia się wrażeniami z lokalnych imprez, wspominania minionych, wspólnie spędzonych świąt. Wszyscy bawili się doskonale, w przepięknie udekorowanej sali, w rytm muzyki serwowanej przez DJ i orkiestrę. Biesiadnicy tańczyli i śpiewali; wzięli także udział, w zgodnej z tradycją chanukową loterii fantowej, która okazała się wielką atrakcją wieczoru. Zabawa zakończyła się w późnych godzinach nocnych. Goście rozchodzili się z żalem, ale i nadzieją, że za rok znów spotkamy się, by wspólnie świętować Chanukę.

Wszystkie działania podejmowane przez Zarząd Główny i Oddziały terenowe TSKZ, w tym także w/w święto Chanuka, mają na celu wypełnianie zadań statutowych Towarzystwa. Ich celem nadrzędnym jest propagowanie i ocalenie dorobku kultury polskich Żydów, kultywowanie tradycji oraz działanie na rzecz integracji środowiska żydowskiego, jak i współżyjących od tysiąca lat ze sobą społeczności: polskiej i żydowskiej.

Pragniemy w tym miejscu nadmienić, że przy organizowaniu wszystkich świąt zawsze podkreślamy, iż imprezy mogły się odbyć dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W ostatnich dniach listopada 2008 roku, w ośrodku szkoleniowo – wypoczynkowym TSKŻ w Śródborowie, przedstawiciele Jointu i Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce zorganizowali Maraton Tańca Izraelskiego „Machol Polania”. Ponad 100 osób z całej Polski, pod opieką dwóch instruktorów z Izraela, poznawało tajniki tańca izraelskiego. Znaczna część uczestników maratonu, wzięła w nim udział po raz drugi, udoskonalając tylko wcześniej zdobyte umiejętności. Organizatorzy mają nadzieję, że również w roku bieżącym uda się zorganizować tą integrującą i popularną imprezę.

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, od początku swego istnienia stoi na straży pamięci o przeszłości. 9 listopada 2008 roku, wraz z Żydowskim Instytutem Historycznym, zorganizowało spotkanie poświęcone 70. rocznicy Nocy Kryształowej. Wydarzenie to, będące fragmentem historii żydostwa niemieckiego, obchodzone jest razem z Międzynarodowym Dniem Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem. Z tej okazji, do Błękitnego Wieżowca w Warszawie przybyło ok. 100 osób. Gości powitali Eleonora Bergman – Dyrektor Ż.I.H. oraz Edward Odoner – Wiceprzewodniczący TSKŻ. Przybyli m.in. A. Lange – Ambasador Austrii, Szalom Assaf – Konsul Ambasady Izraela, Craig Comway z Ambasady USA, Andreas Meitzner z Ambasady Niemiec, Andrzej Marciniak z MSWiA, E. Muhle – Dyrektor Niemieckiego Instytutu Historycznego, K. Jarymowicz – Wiceprezes Fundacji dla Wolności. Odczytane zostały listy: Bronisława Komorowskiego – Marszałka Sejmu oraz Tomasza Siemoniaka – Sekretarza Stanu. Po oficjalnych wystąpieniach głos zabrał dr Andrzej Żbikowski, który w swym wykładzie zarysował okoliczności poprzedzające, sam przebieg i następstwa Nocy Kryształowej. Na zakończenie zebrani usłyszeli koncert smyczkowy w wykonaniu artystów Opery Narodowej. Przedstawiciele Stowarzyszenia „Nigdy Więcej” oraz wolontariusze, rozdawali przechodniom ulotki informujące o Nocy Kryształowej i kryształowe gwiazdy z napisami „Nie wieder”, „Never again”, które TSKŻ otrzymał od Światowego Kongresu Żydów Rosyjskojęzycznych. Spotkaniu towarzyszyła wystawa fotografii antysemickich graffiti.

Nowy Rok to pierwszy dzień kalendarza żydowskiego, w którym Żydzi oczekują przebaczenia i miłosierdzia. W tym wspaniałym dniu członkowie TSKŻ, podczas wieczornic spożywają m.in. chleb i jabłka zanurzone w miodzie, a biesiadowaniu najczęściej towarzyszą artyści. Dla przykładu w Bielsku-Białej, z okazji święta Rosz-Haszana wystąpił zespół klezmerski z Krakowa, a w Katowicach izraelska artystka Sarale Feldman. Oddział w Krakowie odwiedzili goście z Izraela, a święto uprzyjemnił śpiew rabina Boaza Pasza. W szczecińskim Oddziale TSKŻ Nowy Rok obchodzono w Klubie Tiger. Na uroczystą kolację zaproszono przedstawicieli społeczności Szczecina oraz młodzież z Polickiego Gimnazjum.

Z recitalem wystąpił artysta Teatru Żydowskiego – Gienadij Ishakov. Warszawski Oddział Stowarzyszenia, swój uroczysty wieczór noworoczny rozpoczął wykładem Pani Hanny Kossowskiej, o znaczeniu świąt.

Imprezę, podobnie jak w szczecińskim Oddziale TSKŻ, uświetnił Gienadij Ishakov. W jego wykonaniu zebrani usłyszeli przepiękne pieśni żydowskie w języku rosyjskim, hebrajskim i jidysz. Wszyscy goście częstowani byli specjałami kuchni żydowskiej; dopisywał humor i iście noworoczny, świąteczny nastrój. Dla wielu osób należących do TSKŻ święta są momentem, na który czekają całe miesiące. Dotyczy to zwłaszcza osób starszych, które na co dzień nie zawsze mają siłę dotrzeć do rodzimego klubu, by wysłuchać prelekcji, czy obejrzeć proponowany materiał filmowy. Święta to coś szczególnego; nawet osoby chore starają się w nich uczestniczyć. Przyjeżdżają taksówkami lub przywożeni są przez bliskich lub przyjaciół. We wrocławskim Oddziale, okazji Rosz Haszana, z wyjątkowym, świątecznym repertuarem wystąpiły siostry Rajfer. Klub pękał w szwach. Razem śpiewano i bawiono się. Podobnie jak we wszystkich Oddziałach TSKŻ.

Te świąteczne, fantastyczne chwile członkowie naszego Stowarzyszenia mogli spędzić dzięki dotacji Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji.

W kontekście obchodzonych przez społeczność żydowską rocznic, rok bieżący był rokiem szczególnym, bowiem większość najważniejszych tegorocznych wydarzeń, to okrągłe rocznice obchodzone wyjątkowo uroczyście.

Oddziały terenowe TSKŻ organizowały imprezy na szczeblu lokalnym, co nie przeszkadzało osobom młodszym i w dobrej kondycji fizycznej we wzięciu udziału w uroczystościach centralnych, organizowanych przez Zarząd Główny TSKŻ. Tak było w przypadku Oddziału w Bielsku-Białej, gdzie bardzo liczna delegacja przyjechała do Warszawy na uroczystości z okazji 60 rocznicy powstania państwa Izrael. Oddział w Bytomiu jubileusz Izraela zorganizował w Klubie TSKŻ i Bytomskim Centrum Kultury, gdzie wystąpił były Bytomiak – Efraim Shamir. Słuchano pieśni i piosenek, wspominano dawne lata spędzone wspólnie w klubie TSKŻ, po czym goście obejrzeli film „Meduzy”, nagrodzony w Cannes. Dzień Niepodległości Izraela obchodzony był w Oddziałach TSKŻ niezwykle radośnie, bo powstanie niepodległego państwa to wielki powód do radości. Dla przykładu, w Gdańsku, muzyka była cichym tłem dla wykładu, po którym nastąpiła prezentacja multimedialna, obrazująca życie Dawida Ben Gubiona oraz historię powstania państwa Izrael. Taki program realizowany był w wielu Oddziałach; np. w Gliwicach dodatkowo odczytano okolicznościowy referat, w Krakowie odbył się wykład, a zabawa na 140 osób / TSKŻ wraz ze Stowarzyszeniem Dzieci Holocaustu i młodzieżą z klubu Gesher/ trwała do późnych godzin nocnych. W Lublinie ten radosny dzień społeczność żydowska TSKŻ spędziła w gronie pedagogów i młodzieży z Technikum Chemicznego z Lublina; wręczono okolicznościowe dyplomy, śpiewano i goszczono się. Każdy Oddział zorganizował 60 rocznicę powstania państwa Izrael w sposób odmienny, ale jakże interesujący. Na przykład na Zamku w Szczecinie odbył się wernisaż, uświetniony występem chóru Moran z Izraela. Członkowie naszej szczecińskiej społeczności jeszcze długo po oficjalnych obchodach, świętowali przy wyrobach cukierni Mistrza Jana. A we Wrocławiu królował taniec, śpiew i muzyka, na tle krajobrazów budzącego się do życia Izraela. Oddziały miały także sowich reprezentantów w uroczystościach organizowanych na szczeblu centralnym, które odbiły się echem nawet w dalekim Izraelu.

Program zorganizowany przez ZG TSKŻ obfitował w wiele atrakcji, z których należy wymienić przede wszystkim koncert w wykonaniu znanego izraelskiego wokalisty – Efraima Shamira. Hatikva oraz szereg innych, przepięknych pieśni na cześć Izraela, zaprezentowanych przez żydowski chór Clil, wprowadziły gości zaproszonych do ośrodka TSKŻ w Śródborowie w fantastyczny, podniosły nastój; odczytany został list – pozdrowienia dla narodu żydowskiego nadesłany przez Shimona Peresa. Po części oficjalnej żydowski zespół taneczny Snunit porwał wszystkich do tańca i wspólnej zabawy. Radosna i niepowtarzalna atmosfera towarzysząca imprezie udzieliła się wszystkim obecnym na jubileuszowej uroczystości. Goście poważnieli przy wykładzie Michała Sobelmana, mówiącego o Izraelu od zarania do dziś, by po chwili, przy pochodniach i grillu gromko śpiewać. Późnym wieczorem, pod śródborowskim niebem i nad głowami szczęśliwych członków diaspory żydowskiej w Polsce rozbłysło tysiące gwiazd; to były sztuczne ognie ogłaszające początek zabawy, która trwała do białego rana. Następny dzień przyniósł ze sobą przede wszystkim wspomnienia minionych, niezapomnianych chwil. Na gości czekał jeszcze wykład pana Mirosława Chojeckiego, traktujący o kinematografii izraelskiej, po którym nastąpiła projekcja filmu „Osadnicy”.

Wszystkie uroczystości dotyczące 60 lecia państwa Izraela zrealizowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

29 kwietnia 2008 roku przedstawiciele społeczności żydowskiej, ważne osobistości oraz goście zagraniczni, dokonali w Krakowie uroczystego otwarcia Centrum Społeczności Żydowskiej. Patronem tej szczytnej akcji był Jego Królewska Wysokość - Książę Walii –Karol, który na uroczystość przybył wraz z małżonką –Księżną Kornwalii. Centrum mogło powstać dzięki donatorom z Word Jewish Relief, organizacji pozarządowej z siedzibą w Londynie, odpowiadającej na potrzeby będących w kryzysie społeczności żydowskich na świecie. Centrum wybudowano w samym sercu miasta, obok pięknej synagogi Tempel. Będzie ono miejscem spotkań wszystkich członków społeczności żydowskiej, osób starszych, młodzieży, rodzin. Ma także pełnić funkcję wystawienniczą i stać otworem dla tysięcy turystów, nie tylko Żydów. Na otwarciu obecni byli także delegaci Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce.

Pesach, to święto obchodzone przez wszystkich Żydów w Diasporze, a w TSKŻ, z radością, we wszystkich jego Oddziałach. W 2008 roku data sederu przypadała dokładnie na dzień wybuchu powstania w Getcie Warszawskim, dlatego też świąteczne spotkanie w wałbrzyskim oddziale Stowarzyszenia, rozpoczęto minutą ciszy. Zebrani pragnęli uczcić w ten sposób pamięć powstańców walczących w 1943 roku o godną śmierć w getcie.

W świątecznym poczęstunku udział wzięli goście z Holandii, którzy wyjeżdżając życzyli naszym klubowiczom wspólnego spotkania za rok w Jerozolimie.

Święto Pesach daje możliwość spotkania i czytania Hagady, wszystkim członkom społeczności żydowskiej, daje możliwość przypomnienia sobie czasów dzieciństwa, zapamiętanych z rodzinnego domu, tradycji i zwyczajów.

Święto Pesach można było zrealizować dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Kwiecień to miesiąc, w którym społeczność żydowska, rok rocznie, obchodzi rocznicę powstania w Getcie Warszawskim. Na rok 2008 przypadła okrągła – 65 rocznica tych dramatycznych wydarzeń. Z tego względu, uroczystości poświęcone upamiętnieniu bohaterskiej walki garstki powstańców z faszystami, miały szczególny charakter. Honorowy patronat nad wydarzeniami objęli Prezydent RP Lech Kaczyński, Marszałek Sejmu Bronisław Komorowski, Marszałek Senatu Bogdan Borusewicz, Premier Donald Tusk i Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz – Waltz. Do Warszawy przybył Szimon Perez, który obecny był na uroczystościach przy pomniku Bohaterów Getta. 15 kwietnia wieczorem, w Teatrze Wielkim, uczestnicy obchodów wzięli udział w koncercie Izraelskiej Orkiestry Filharmonicznej pod dyrekcją Zubina Methy. 18 kwietnia, w Teatrze Żydowskim odbyła się uroczysta wieczornica, na którą złożyło się wręczenie okolicznościowych medali oraz spektakl „Pieśń uszła cało”. Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce było współorganizatorem imprez towarzyszących obchodom 65 rocznicy. Członkowie i Zarząd Stowarzyszenia, także 19 kwietnia, jak co roku, spotkali się pod pomnikiem Bohaterów Getta, gdzie złożyli wieńce i wiązanki i gdzie odczytany został apel poległych, cyt. fragment:

„Do Was wołam, uczestnicy ostatniej walki z oprawcami hitlerowskimi…. . Stańcie do apelu!
Zginęli śmiercią męczenników!

„Do Was się zwracam potomni! Zapamiętajcie po wszystkie czasy ofiarę krwi i życia, złożona przez żydowskich żołnierzy, powstańców i partyzantów. Niech ich tragiczne postacie i bohaterskie czyny pozostaną na zawsze w Waszej świadomości, w historii Polski i dziejach narodu żydowskiego. Cześć Ich pamięci!”.

To ogromnej rangi wydarzenie nie mogłoby się odbyć bez dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, za co Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce serdecznie Panu Ministrowi dziękuję.

16 marca 2008 roku, w Klubie Warszawskiego Oddziału TSKŻ odbyło się spotkanie w ramach obchodów 40. rocznicy Marca’68. W trakcie imprezy zaprezentowano film dokumentalny p.t. „Marzec’68. Tajne”, po projekcji którego z prelekcją wystąpił współautor filmu – dr Marcin Zaręba. Specyficznego klimatu, dodał uroczystości koncert w wykonaniu Katarzyny Kowalik, doktorantki Akademii Muzycznej w Warszawie. W programie znalazły się utwory Wandy Landowskiej – pianistki pochodzenia żydowskiego oraz mazurki Chopina i Debussy’ego. Spotkanie zakończyła dyskusja i wspomnienia uczestników.

Program odbył się dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

16 lutego 2008 roku - Klub Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce otworzył swoje podwoje dla miłośników muzyki jazzowej. "Friends of Jazz" - wielkimi przedstawicielami tego gatunku muzycznego byli m.in. George Gershwin - pianista i kompozytor pochodzenia żydowskiego nazywany "Królem Jazzu", Benny Goodman - syn rosyjskiego Żyda lansujący jazzowy swing, Glenn Miller -autor słynnego "Chattanooga Choo Choo" W imprezie zatytułowanej "Żydowskie serca w rytmie jazzu"- udział wzięło blisko 40 osób, a byli to członkowie i sympatycy TSKŻ. Głównym punktem tego programu był pięcio osobowy zespół wokalno-instrumentalny pod nazwą "Friends of Jazz", który przez wiele godzin zachwycał swoją niepowtarzalną interprentacją.

5 lutego 2008 roku w częstochowskim TSKŻ odbyły się wybory nowych władz oddziału. Na spotkanie do Częstochowy przybyli przedstawiciele z Biura Zarządu Głównego TSKŻ - w osobach Henryk Albert - dyrektor biura, oraz Ewa Prończuk -sekretarz Zarządu Głównego.

Nowy Zarząd Oddziału TSKŻ w Częstochowie to - Halina Wasilewicz - przewodnicząca, Anna Goldman -wiceprzewodnicząca, Izabela Sobańska - sekretarz, Bożena Płuciennicka i Zdzisław Grynbaum - członkowie.

Powołano również komisję rewizyjną w składzie - Hanna Bach-Rachwol - przewodnicząca, Jerzy Ślęzak - wiceprzewodniczący, Halina Opala- członkini.

Dyrektor Biura Zarządu Głównego TSKŻ - Henryk Albert , który pochodzi z Częstochowy i darzy to miasto szczególną sympatią, pogratulował nowowybranym władzom oddziału częstochowskiego TSKŻ, życząc im owocnej pracy na rzecz tamtejszej społeczności żydowskiej.

Od stycznia 2008 r. „Słowo Żydowskie” ma nowego redaktora naczelnego – jest nim Michał Sobelman. Pochodzi z Sosnowca, gdzie urodził się w 1953 roku. W 1969 roku wyemigrował do Izraela. W latach 1972-78 odbył służbę wojskową, a następnie ukończył studia na historii i slawistyce na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, gdzie później, w latach 1981-92 był pracownikiem naukowym. W 1987 roku był stypendystą UNESCO na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. W latach 1988-93 współpracował z jerozolimskim Instytutem Yad Vashem. Od 1993 roku pełni funkcję rzecznika prasowego ambasady Izraela w Polsce. Jest autorem publikacji z zakresu stosunków polsko-żydowskich, które ukazały się m.in. w Izraelu, Włoszech i Polsce. Michał Sobelman to także autor scenariuszy kilkunastu filmów dokumentalnych zrealizowanych w Izraelu i w Polsce oraz tłumacz literatury hebrajskiej. W jego dorobku są tłumaczenia m.in. sztuk Hanocha Levina, Edny Mazya, Miriam Kainy oraz prozy Jehudit Katzir i Batii Gur. Jest współautorem „Samouczka języka hebrajskiego”, który ukazał się nakładem Wiedzy Powszechnej. Otrzymał także nagrodę Fundacji POLCUL za wkład w dialog polsko-żydowski za 2003 rok. Michał Sobelman mieszka w Warszawie.

Fotografia:
Shimon Peres, Michał Sobelman, Wisława Szymborska. Fot.: Archiwum

11 grudnia 2007 r. Daniel Przemysław, pułkownik w stanie spoczynku, otrzymał jubileuszowy medal „Za Zasługi dla Związku Inwalidów Wojennych RP” – w 90 rocznicę jego powstania – za wieloletnią działalność w szeregach związku. Odznaczenie wręczył mu Tadeusz Paczka – wiceprezes zarządu głównego w Warszawie. Daniel Przemysław był jednym z pięciu odznaczonych.
Daniel Przemysław początkowo był żołnierzem Armii Radzieckiej; wyróżniono go medalem za obronę Stalingradu. Następnie wstąpił do I Polskiej Dywizji im. Tadeusza Kościuszki w ZSRR i pełnił w niej różne funkcje, w tym zwiadowcy pułku. Uczestniczył w bitwach pod Lenino, a następnie w walkach na szlaku bojowym do Berlina oraz w okrążeniu i zdobyciu stolicy Niemiec. Na szlaku bojowym był dwukrotnie ranny. Otrzymał liczne odznaczenia, w tym: Krzyż Kawalerski, Krzyż Oficerski i Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
Po wojnie Daniel Przemysław rozpoczął działalność w organizacjach kombatanckich i kontynuuje ją do dziś. Jest także członkiem zespołu ds. zagospodarowania pola bitewnego pod Lenino przy Radzie Pamięci Walk i Męczeństwa – wkrótce planowana jest renowacja cmentarza wojennego i mauzoleum. Od lat współorganizuje wyjazdy w celu zwiedzania tego miejsca. Działa m.in. w zarządzie głównym i w głównej komisji zdrowia Związku Inwalidów Wojennych RP (przez kilka lat był wiceprezesem zarządu okręgu warszawskiego i zarządu oddziału Warszawa-Wola), w zarządzie głównym Ligi Obrony Kraju, jest wiceprezesem zarządu głównego Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej, wieloletnim członkiem zarządu głównego TSKŻ oraz przewodniczącym komisji rewizyjnej w warszawskim TSKŻ, działa również w komisji pomocy społecznej przy gminie żydowskiej i w komitecie doradczym tej komisji. Daniel Przemysław jest także mocno zaangażowany we współpracę z lekarzami udzielającymi pomocy medycznej inwalidom wojennym i wojskowym. Współpracuje także z Białoruskim Komitetem Obrońców Pokoju, którego przewodniczącym jest pułkownik Marat Jegorow (Armia Radziecka), uczestnik walk pod Studziankami.
Naszemu Koledze, który znany jest ze swojej szerokiej działalności społecznej i cieszy się ogromną sympatią środowiska żydowskiego, gratulujemy kolejnego odznaczenia i cieszymy się, że właśnie tacy ludzie wzmacniają pracę naszej organizacji.

Piotr Piluk

Fotografia:
1. Daniel Przemysław. Fot.: Piotr Piluk

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce 8 grudnia zorganizowało bal chanukowy w swoim ośrodku „Śródborowianka” w Otwocku. Dla przybyłych z całego kraju gości śpiewała Danuta Stankiewicz z towarzyszeniem zespołu muzycznego „Lubliner Klezmorim”. Wszyscy zasiedli do świątecznej kolacji, a potem dokazywali na zabawie tanecznej, urozmaicanej konkursami. Bal trwał do późnej nocy! Była to także doskonała okazja do spotkania dawnych znajomych i rozmów z nimi.

Fotografie:

1. Jakub Skrzypczak i Olek Lewinson podczas Hawdali.
2. Goście balu chanukowego w „Śródborowiance” podczas koncertu.
3. Zespół muzyczny „Lubliner Klezmorim”.
4. Zabawa taneczna w „Śródborowiance”. [2]
5. Pamiątkowe zdjęcie z Chanuki 2007 w „Śródborowie”.

Imprezę zorganizowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnęrznych i Administracji.

W grudniu 2007 r. Zarząd Główny TSKŻ wydał ilustrowaną broszurę prezentującą historię, teraźniejszość i plany organizacji. Jak pisze we wstępie Artur Hofman: „TSKŻ miało ogromny wpływ na kształtowanie się świadomości narodowej polskich Żydów przez kilka powojennych dziesięcioleci”. Broszurę przygotował zespół w składzie: Henryk Albert, Artur Hofman, Edward Odoner, Piotr Piluk i Ewa Prończuk. Jej wydanie było możliwe dzięki dotacji Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji. Broszura jest dwujęzyczna – po polsku i angielsku, a na okładce zostało wykorzystane m.in. niezwykłe zdjęcie z 1965 roku zrobione przez Lejbę Szklara, przedstawiające Dom Kultury im. Gerszona Dua prowadzony w Legnicy przez TSKŻ do 1970 roku. Nowa broszura o TSKŻ będzie przydatna w tworzeniu wizerunku organizacji i jako materiał pomocniczy przy nawiązywaniu kontaktów z innymi instytucjami.

Publikacje mogły się ukazać dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

Dostępność fotografii w dzisiejszych czasach jest powszechna – właściwie każdy może robić zdjęcia, nawet nie mając w tym kierunku wcześniejszego przygotowania. Wiosną tego roku Zarząd Główny Towarzystwa Społeczno – Kulturalnego Żydów w Polsce ogłosił konkurs fotograficzny dla wszystkich członków stowarzyszenia „Motywy Żydowskie”. Głównymi celami konkursu były: ukazanie dzisiejszego życia żydowskiego w Polsce i znajdującego się tu żydowskiego dziedzictwa kulturowego, obserwowanych przez fotografujących z żydowskiej perspektywy. Jego realizacja była możliwa dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Termin przekazywania prac upłynął z końcem września, a 5 października zebrało się jury, aby wybrać najlepsze zdjęcia. W skład jury weszli Jacek Barcz (członek ZAiKS), Daria Chmielewska (członek Fotoklub RP Stowarzyszenie Twórcze) i Henryk Albert (dyrektor biura ZG TSKŻ). Jurorzy zdecydowali o następującym podziale nagród:

I nagroda – Dorota Wiewióra (TSKŻ Bielsko-Biała), za cykl zdjęć „Rosz Ha Szana 2007”
II nagroda – Róża Król (TSKŻ Szczecin), za zdjęcie „To już dziewięćdziesiątka?”
III nagroda – Władysław Socha (TSKŻ Warszawa) za zdjęcie „Portret Stasi Grynberg”.

Oprócz głównych nagród zostały przyznane także wyróżnienia dla fotografii Zofii Radzikowskiej (TSKŻ Kraków) i Etel Szyc (TSKŻ Warszawa). Ponadto jury zdecydowało także o specjalnym uhonorowaniu poza konkursem Henryka Robaka (TSKŻ Wrocław) za nadesłanie unikalnej kolekcji zdjęć przedstawiających życie żydowskie we Wrocławiu w latach 1945 – 70 oraz serdecznie podziękować dwóm autorom, których prace nie były oceniane w konkursie, ponieważ nie są członkami TSKŻ, a sympatykami kultury żydowskiej: Wojciechowi Domagale (Kielce) i Rafałowi Jurkowskiemu (Ostrowiec Świętokrzyski). Jury zwróciło uwagę na bardzo wysoką jakość ich zdjęć w sferze kompozycji, wyboru motywu i samego przygotowania odbitek. Laureaci otrzymali nagrody rzeczowe – cyfrowy aparat fotograficzny, odtwarzacz DVD, torbę turystyczną oraz książki poświęcone Warszawie i fotografii.

Uroczyste ogłoszenie wyników konkursu, wręczenie nagród i otwarcie wystawy fotograficznej odbyło się 17 października w salach Uniwersytetu Trzeciego Wieku Fundacji Shalom w Warszawie. Przebieg konkursu i zgłoszone prace pokrótce omówił Jacek Barcz, a później wspólnie z Henrykiem Albertem wręczyli nagrody laureatom. Wystawa pokonkursowa była czynna do końca października.
Zarząd Główny Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce dziękuje wszystkim uczestnikom za udział w konkursie i gratuluje nagród laureatom. Równocześnie pragnie zachęcić do dalszego zajmowania się fotografią i przesyłania zdjęć do archiwum TSKŻ, jako dokumentacji życia żydowskiego w Polsce. Wiele wskazuje na to, ze podobny konkurs zostanie także zorganizowany w przyszłości.

Fotografie z uroczystości:
1. Ogłoszenie wyników konkursu – werdykt jury odczytał Jacek Barcz.
2. Otwarcie wystawy prac uczestników w UTW.
3. Plakat anonsujący rozstrzygnięcie konkursu i otwarcie wystawy.

Zorganizowanie konkursu było możliwe dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

We wrześniu 2007 r. Zarząd Główny TSKŻ przygotował ofertę na konkurs dla organizacji pozarządowych ogłoszony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu pozyskania dodatkowych środków na uporządkowanie i nowoczesne zorganizowanie zbiorów archiwalnych. Projekt „Dział Dokumentacji powojennych losów Żydów Polskich” został zauważony w konkursie i TSKŻ otrzymał środki na jego realizację, która miała miejsce w ostatnich tygodniach ubiegłego roku. Przygotowaniem projektu i jego późniejszym urzeczywistnieniem zajmowali się Natasza Konar, Ewa Prończuk, Hanna Rajber, Henryk Albert, Roman Antonowicz, Edward Odoner i Piotr Piluk. W wyniku przeprowadzonych prac, archiwalia znalazły się w specjalnie do tego celu przeznaczonym pomieszczeniu, gdzie przeprowadzono gruntowny remont. Zostały także zakupione nowe meble oraz komputer, z myślą o nowoczesnej bazie danych. Warto wspomnieć, że w archiwum ZG TSKŻ znajduje się wiele unikalnych dokumentów i wydawnictw, a wśród nich karty osobowe Centralnego Komitetu Żydów Polskich, ogromny księgozbiór w języku jidysz (w tym także książek drukowanych przez wydawnictwo „Jidysz Buch”), roczniki „Fołks-Sztyme”, „Naszego Głosu” i „Słowa Żydowskiego”, fotografie ukazujące działalność organizacji i powojenne życie żydowskie w Polsce oraz szereg druków ulotnych – zaproszeń, programów, folderów i katalogów wystaw. Większość z wymienionych archiwaliów nigdy nie była jeszcze publikowana. Mając na względzie potrzebę zachowania tego dziedzictwa i poszerzania zbiorów, Zarząd Główny TSKŻ zwraca się do członków organizacji oraz Czytelników z prośbą o przekazywanie do archiwum wszelkich materiałów przedstawiających jej historię i działalność.

Fotografia:
1. Odnowione archiwum ZG TSKŻ.

W niedzielę, 26 sierpnia 2007 r. przy Alei IX Wieków Kielc w pobliżu Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego odbyły się uroczystości upamiętniające 65 rocznicę likwidacji kieleckiego getta. Kulminacyjnym punktem obchodów było odsłonięcie rzeźby upamiętniającej zagładę ludności żydowskiej. Jej autorem jest Marek Cecuła, syn kieleckiego Żyda ocalałego z getta i pogromu 1946 roku, który większość swojego życia spędził w Izraelu i USA, a od kilku lat znów mieszka w Kielcach. Rzeźbę ufundowało Stowarzyszenie im. Jana Karskiego przy wsparciu prezydenta Kielc i prywatnych darczyńców. Artysta podkreśla, że menora to symbol żydowskiej kultury i wiary, odzwierciedlający jej trwałość i jej odrodzenie. Obok menory umieszczono tablicę upamiętniającą ofiary getta w języku polskim, jidysz i angielskim oraz tabliczkę z informacjami o getcie kieleckim. Odsłonięciu rzeźby towarzyszył także multimedialny pokaz ukazujący społeczność żydowską na dawnych fotografiach i koncert młodzieży ze szkoły muzycznej.
Podczas odsłonięcia menory spotkali się przedstawiciele polskiego rządu i kancelarii prezydenta RP, władz samorządowych województwa świętokrzyskiego i Kielc oraz liczni kielczanie. Obecny był także Yossef Levy, radca ds. polityki i wiceambasador Izraela w Warszawie oraz Michel Schudrich, naczelny rabin Polski. Przywitał ich Bogdan Białek, prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego w Kielcach. Zarząd Główny Towarzystwa Społeczno – Kulturalnego Żydów w Polsce reprezentowali Artur Hofman, Ewa Prończuk i Piotr Piluk, przybyli także delegaci oddziału częstochowskiego TSKŻ Anna Goldman i Jerzy Ślęzak. Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej reprezentował Przemysław Daniel.
Kieleckie getto powstało w połowie 1941 roku. W zaledwie w 500 domach mieszkało ponad 20 tysięcy Żydów z Kielc i okolicznych miejscowości, a także 2 tysiące Żydów przywiezionych z Wiednia. W dniach od 19 do 24 sierpnia Niemcy zamordowali 2 tysiące kobiet, starców, dzieci. Prawie 18 tysięcy wywieźli do obozu zagłady w Treblince i w ciągu następnych kilku dni zgładzili. Z kieleckiego getta ocalało zaledwie 400 Żydów.
Stowarzyszenie im. Jana Karskiego w związku z uroczystymi obchodami rocznicy wydało książkę Hanki Goldszajd „Listy z Getta”.


Fotografie:

Kielce. Uroczystość 65 rocznicy likwidacji getta – Artur Hofman i Ewa Prończuk z Zarządu Głównego TSKŻ oraz Przemysław Daniel ze Stowarzyszenia Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej.

Kielce. Artur Hofman składający wieniec podczas uroczystości 65 rocznicy likwidacji getta.

5 sierpnia 2007 r. w klubie warszawskiego oddziału TSKŻ miał miejsce odczyt Martyny Rusiniak „Życie żydowskie w Warszawie i na Mazowszu po wojnie”. Martyna Rusiniak od 2005 roku jest doktorantką w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje się historia Bundu w polsce. Była m. in. stypendystką YIVO Institute for Jewish Research i New York Uniwersity (2005), Tel aviv University (2006) i Fundacji z Brzezia Lanckorońskich (2007), jest także autorką ksiązki „Obóz Zagłady Treblinka II w pamięci społecznej (1943 – 1989)”, która ukaże się wkrótce w druku.
Jeszcze w 1944 roku, kiedy działania wojenne dobiegały końca, zaczęło odradzać się życie żydowskie na warszawskiej Pradze – na Jagiellońskiej, na Targowej. Tutaj miał swoją siedzibę Centralny Komitet Żydów Polskich. Odrodziły się także niektóre, niestety niezbyt liczne, skupiska żydowskie na Mazowszu – w Płocku, Siedlcach, Otwocku, Górze Kalwarii, Pruszkowie, Milanówku, Legionowie, Ciechanowie, Żyrardowie, Płońsku i Nowym Dworze. W 1950 roku Centralny Komitet Żydów Polskich zawiesił działalność, a jego funkcje przejęło Towarzystwo Społeczno – Kulturalne Żydów w Polsce. Na Mazowszu, poza Warszawą, w połowie lat 1950-tych TSKŻ posiadał swoje oddziały w Płocku, Siedlcach, Radomiu i Otwocku.
Odczytu Martyny Rusiniak wysłuchało około 30 osób. Temat, jaki poruszyła, stworzył doskonały pretekst do dyskusji jak wyglądała powojenna żydowska Warszawa, a także Otwock. Uczestnicy spotkania podkreślali, że częściej powinniśmy zajmować się takimi zagadnieniami.

Fotografie:
1. Martyna Rusiniak
2. Członkowie TSKZ w Płocku podczas akcji żniwnej w 1953 roku (z archiwum ZG TSKŻ).

Sześćdziesiąt sześć lat temu, 10 lipca, popełniony został mord na żydowskich mieszkańcach Jedwabnego. Według ustaleń IPN zginęło wówczas ponad 300 osób, a w tej zbrodni „rolę decydującą” mieli polscy mieszkańcy, choć jej inspiratorami byli niemieccy okupanci. W rocznicę mordu przy pomniku upamiętniającym tę tragedię zebrali się przedstawiciele społeczności żydowskiej oraz 180 żołnierzy izraelskich przebywających w Polsce.
Wśród zebranych nie było przedstawicieli administracji rządowej, a Kancelaria Prezydenta przesłała wieniec. Ksiądz Wojciech Lemański, proboszcz z Jasienicy i działacz Komitetu Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich, zabierając głos powiedział m. in.:
- Powinno nas tu być dużo więcej. Rolą tutejszych nauczycieli, katechetów i księży jest zmienianie tej sytuacji.
Tymi słowy nawiązał do faktu, iż w uroczystości, tak jak w latach ubiegłych, nie uczestniczyli mieszkańcy Jedwabnego ani przedstawiciele lokalnych władz.
Obecny na uroczystościach rabin Michael Schudrich przed odczytaniem po polsku i hebrajsku Psalmu 23, powiedział: - Pamięć i modlitwa. Modlitwa i żal, nic więcej nam nie zostało.
Zarząd Główny Towarzystwa Społeczno Kulturalnego Żydów w Polce reprezentowali Edward Odoner i Roman Antonowicz; złożyli także wieńce w imieniu Emigracji ‘68.


Fotografie:

Jedwabne. Uroczystości 66 rocznicy mordu ludności żydowskiej; Edward Odoner przy pomniku pamiątkowym.

Jedwabne. Uroczystości 66 rocznicy mordu ludności żydowskiej; Roman Antonowicz przy pomniku pamiątkowym

Z dzisiejszej perspektywy, pogrom kielecki to jeden z ważniejszych symboli historii Żydów. To tragiczne zdarzenie rozwiało nadzieje ocalałych z Szoa polskich Żydów na normalne życie w rodzinnym kraju. 4 lipca odbyły się w Kielcach uroczystości upamiętniające ofiary pogromu. W południe zostały złożone wieńce pod tablicą pamiątkową na kamienicy przy ulicy Planty 7. Obecni byli Prezydent Miasta Kielc i Wojewoda Świętokrzyski oraz delegacje Rady Miejskiej, Samorządu Województwa Świętokrzyskiego, Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Instytutu Pamięci Narodowej i Solidarności Świętokrzyskiej. Wieniec złożony przez członków tej ostatniej organizacji posiadał wstęgę z napisem „Ofiarom Prowokacji UB”, co wydaje się mało stosownym zabiegiem pseudopolitycznym. Zarząd Główny TSKŻ – jedyną organizację żydowską obecną na uroczystościach – reprezentowali Edward Odoner i Piotr Piluk. Po południu odbył się marsz pamięci zorganizowany przez Stowarzyszenie im. Jana Karskiego, który wyruszył z ul. Planty, a zakończył się na cmentarzu żydowskim przy zbiorowej mogile ofiar pogromu. W marszu również uczestniczyli przedstawiciele władz miasta i województwa oraz TSKŻ. Ogółem wzięło w nim udział około 60 osób. Na cmentarzu jedna z mieszkanek Kielc usiłowała przekonywać zebranych, że pogrom był dziełem NKWD. Spotkało się to ze stanowczym sprzeciwem uczestników.


Fotografia:

Kielce. Delegacja TSKŻ – Edward Odoner i Piotr Piluk podczas uroczystości przy tablicy upamiętniającej ofiary pogromu 1946 roku przy ul. Planty.

26 czerwca w Brukseli odbył się zjazd Europejskiego Kongresu Żydów (EJC), podczas którego dokonano wyboru nowego prezydenta. Do funkcji tej kandydowali Moshe Kantor i Pierre Besnainou. Za kandydaturą Moshe Kantora opowiedziało się 55 delegatów, zaś Pierre Besnainou otrzymał 30 głosów. Nowy prezydent EJC jest prezydentem Rosyjskiego Kongresu Żydów, był też przez ostatnie dwa lata przewodniczącym zarządu EJC. W obradach zjazdu uczestniczyli prezydent Światowego Kongresu Żydów (WJC) Ronald S. Lauder oraz nowo wybrany przewodniczący zarządu WJC Matthew Bronfman. W otwierającym obrady wystąpieniu Ronald S. Lauder stwierdził, iż wybory nie są walką, w której przeciwnikami są Rosjanin Mosce Kantor i Francuz Pierre Besnainou, nie jest to walka między wschodem a zachodem, lecz wybór między osobami wielce zasłużonymi na rzecz społeczności żydowskiej. Dr Moshe Kantor znany społeczności żydowskiej jako jej przywódca i filantrop sprawuje funkcję prezydenta European Jewish Fund, prezydenta Rosyjskiego Kongresu Żydów oraz World Holocaust Forum Foundation.
Towarzystwo Społeczno – Kulturalne Żydów w Polsce reprezentowali w Brukseli Szymon Szurmiej – jego honorowy przewodniczący i dyrektor Teatru Żydowskiego oraz Edward Odoner – wiceprzewodniczący zarządu.


Fotografie:

Bruksela. Przemówienie Ronalda S. Laudera podczas Europejskiego Kongresu Zydów w czerwcu 2007.

Bruksela. Szymon Szurmiej – honorowy przewodniczący TSKŻ z Ronaldem S. Lauderem – prezycentem Światowego Kongresu Żydów.

REFLEKSJA NAD WŁASNĄ HISTORIĄ

Społeczność polskich Żydów po wojnie miała zdecydowanie świecki charakter, na co najbardziej wpłynęło bolesne doświadczenie Holocaustu. Mimo ogromnych strat poniesionych podczas wojny społeczność żydowska od połowy lat czterdziestych wykazywała dużą aktywność, tworząc własne, nowe organizacje. W 1950 roku zostało powołane do życia Towarzystwo Społeczno – Kulturalne Żydów w Polsce (TSKŻ). Z tą właśnie organizacją utożsamia się największa część polskich Żydów – zarówno emigrantów, jak i tych, którzy nie wyjechali w różnych okresach z kraju. TSKŻ działa nieprzerwanie do dzisiaj i jest największą organizacją żydowską w Polsce. W dniach 25 – 27 maja 2007 r. w ośrodku szkoleniowo-wypoczynkowym TSKŻ „Śródborowianka” w Otwocku, odbyło się seminarium „Rola TSKŻ w budowaniu powojennego życia żydowskiego w Polsce”. Zostało ono podzielone na dwie główne części – sesję naukową „Powojenna społeczność żydowska w Polsce” i dyskusję „Działacze TSKŻ o swoim stowarzyszeniu”. Seminarium otworzył Artur Hofman, przewodniczący zarządu głównego TSKŻ i dr Eleonora Bergman, dyrektorka Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie (ŻIH). W pierwszej części zostały przedstawione trzy referaty, wygłoszone przez dr Joannę Lisek z Uniwersytetu Wrocławskiego „Jidysze Jiszew In Niderszlezje – Osiedle żydowskie na Dolnym Śląsku”, dra Grzegorza Berendta z Uniwersytetu Gdańskiego „Osiągnięcia i porażki aktywu TSKŻ w latach 1950 – 1956” i Joanny Wiszniewicz „TSKŻ a emigracja ‘68” z ŻIH. Sesje prowadziła Helena Datner z ŻIH. Następnego dnia, po wystąpieniach naukowców wypowiadali się wieloletni działacze TSKŻ. Tą część poprzedziła prezentacja multimedialna Piotra Piluka (TSKŻ) „Fotografie i dokumenty – 57 lat działalności TSKŻ, stanowiąca wprowadzenie do dyskusji. Wzięli w niej udział Luba Matraszek (Lublin), Henryk Albert (Warszawa), Róża Król (Szczecin), Henryk Robak (Wrocław), Leon Kelcz (Łódź), Halina Wasilewicz (Częstochowa), Jakub Szadaj (Gdańsk) i Ignacy Einhorn (Kłodzko). Dyskusja przyniosła szereg ciekawych głosów i spostrzeżeń. Działacze często różnili się w ocenie działalności TSKŻ, jednak byli zgodni w opinii, że przyczynił się do zachowania tożsamości polskich Żydów. Seminarium „Rola TSKŻ w budowaniu powojennego życia żydowskiego w Polsce” to początek działań zmierzających do poznania i opracowania własnej historii w kontekście polskiego otoczenia oraz próba określenia kierunków przyszłej działalności.

Seminarium na temat "Rola TSKŻ w budowaniu powojennego życia żydowskiego w Polsce" odbyło się dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Foto:
1. Sesja naukowa „Powojenna społeczność żydowska w Polsce”. Od lewej: Eleonora Bergman, Artur Hofman, Grzegorz Berendt i Joanna Wiszniewicz.
2. Przedstawiciel JDC w polsce Yossi Erez i uczestniczki w Bielska – Białej.
3. Uczestnicy ze Szczecina, Wrocławia, Wałbrzycha, Łodzi i Lublina.

Purim to najradośniejsze żydowskie święto – to żydowski karnawał. W tym roku Zarząd Główny Towarzystwa Społeczno – Kulturalnego Żydów w Polsce zorganizował 3 marca bal purimowy w „Śródborowiance”, na który zostali zaproszeni członkowie społeczności żydowskiej z całej Polski. Było ich naprawdę wielu. Bal poprzedziła uroczysta kolacja, po której Andrzej Daszkiewicz przypomniał historię święta. Po kolacji rozpoczęła się zabawa, do której przygrywała kapela Wita Chamery. Podczas zabawy odbył się także konkurs na najbardziej pomysłowy strój, w którym właściwie nie było przegranych. Uczestnicy konkursu zostali nagrodzeni. A potem zaczęło się taneczne szaleństwo na parkiecie. Podczas zabawy można było porozmawiać w świątecznej atmosferze z członkami władz TSKŻ – Arturem Hofmanem, Edwardem Odonerem, Ewą Prończuk i Romanem Antonowiczem. Orkiestra przestała grać o 4.30 rano. Po kilku godzinach goście spotkali się na śniadaniu.Byli zgodni, że możliwie często należy się spotykać w takim gronie, że takie imprezy są potrzebne.
Święto Purim można było radośnie obchodzić dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Fotografie:

1. Uczestnicy zabawy purimowej w „Śródborowiance” z całej Polski.
2. Uczestnicy zabawy purimowej w „Śródborowiance” z całej Polski.
3. Uczestnicy zabawy purimowej w „Śródborowiance” z Warszawy.
4. Kapela Wita Chamery grała dla uczestników zabawy purimowej.
5. Początek purimowej zabawy tanecznej.
6. Konkurs na najbardziej pomysłowy strój podczas zabawy purimowej.
7. Ostatnie chwile purimowej zabawy tanecznej.